Werken aan een professionele band met jouw lokale overheid
De relatie tussen lokale omroep en gemeente is altijd een bijzondere geweest. Als omroep heb je een onafhankelijke, journalistieke taak. Tegelijkertijd ben je wettelijk en financieel op het gemeentebestuur aangewezen. Dat verandert straks met de stelselwijziging gedeeltelijk, maar ook daarna speelt de gemeente nog een belangrijke rol. Op deze pagina vertellen vakgenoten hoe je verschillende belangen goed kunt scheiden. En hoe je zo de relatie met jouw gemeente versterkt.
Praktisch
Het is van belang om een goede relatie met de gemeente hebben. Dat is niet alleen tot en met 2026 het geval (want dan wordt de bekostiging overgeheveld naar het Rijk), maar ook daarna. Gemeenten zorgen immers ook dan nog voor een aanzienlijk deel van de inkomsten, en spelen een rol bij het aanwijzingsproces, waarbij ze zich dienen uit te spreken over de representativiteit van het pbo. Daarnaast kun je bij de gemeente ook aanvullende subsidies aanvragen, bijvoorbeeld voor extra mankracht op de redactie of rond bijzondere projecten.
Verbinding
Naast de praktische redenen is er natuurlijk meer. Lokale omroepen spelen een verbindende rol in hun stad, dorp en streek. De nieuwsvoorziening slaat een directe brug tussen wat het gemeentebestuur doet en de inwoners, en andersom.
Lokale omroepen zoomen in op beleidsthema’s waarmee het gemeentebestuur en de lokale politiek bezig zijn. De omroep maakt het mogelijk dat de bevolking van alle relevante informatie op de hoogte wordt gesteld, zodat inwoners daarover vervolgens zelf een oordeel kunnen vormen. In feite controleert de omroep de macht met journalistieke middelen.
Een goede relatie met de gemeente geeft je vaak ook gemakkelijker toegang tot bestuurders en ambtenaren, zodat je hen sneller kunt informeren over relevante ontwikkelingen die de lokale omroep raken. Zo ontstaat er wederzijds begrip.
Een professionele relatie is daarnaast onmisbaar om de rol van onafhankelijke media overtuigend te kunnen benadrukken, zeker wanneer je als omroep bepaalde onderwerpen kritisch volgt, die binnen de gemeente extra gevoelig liggen.
Ronald Boutkan is hoofdredacteur en algemeen directeur van Regio Noordkop. Sinds 2013 wordt onder zijn leiding volop geïnvesteerd in de relatie met het gemeentebestuur van Den Helder. Het resultaat is onder andere dat de omroep bovenop de wettelijke bekostiging aanvullende subsidie van de gemeente ontvangt.
Onafhankelijkheid
Hoe goed een relatie met de gemeente ook is, over onafhankelijke en controlerende rol van de omroep mag geen enkele twijfel bestaan. De gemeente (lees: de lokale democratie) heeft ook baat bij een heldere rolverdeling.
Dus als er aanvullende afspraken worden gemaakt over extra subsidie mag de journalistieke vrijheid van de omroep niet ter discussie staan. De NLPO adviseert de omroepen om hierover vooraf op papier duidelijke afspraken te maken.
Bij samenwerkingen of subsidieovereenkomsten met gemeenten en andere maatschappelijke organisaties worden de onafhankelijkheid en journalistieke vrijheid en de kaders van de opdracht vastgelegd. De NLPO ontwikkelde hiervoor een model samenwerkingsovereenkomst.
Het Groningse OOG onderhoudt al jaren een intensieve en professionele relatie met het gemeentebestuur. Directeur Arend Jan Wonink vertelt hoe dat komt.
Afhankelijk van geld
Lokale omroepen moeten inhoudelijk onafhankelijk kunnen opereren. Maar hoe bewaak je die onafhankelijkheid wanneer jouw organisatie financieel ook gedeeltelijk afhankelijk is van de gemeente? De NLPO vindt dat in elk geval het redactiestatuut de onafhankelijkheid moet borgen. Verder helpt het wanneer directeur-bestuurder en hoofdredacteur twee aparte functies zijn, zodat de directeur overeenkomsten sluit, maar de hoofdredacteur over de invulling gaat.
Het Groningse OOG ontvangt jaarlijks van de gemeente aan aanzienlijk extra bedrag bovenop de wettelijke norm. Daarnaast komt subsidie binnen via projecten, waaraan ook de gemeente bijdraagt. Evengoed blijft OOG volgens de directeur inhoudelijk volledig onafhankelijk.
Per 2028 verandert de financiering van de lokale omroep. Het geld dat nu nog via het gemeentefonds gaat, zal dan via het Rijk worden verdeeld. Maar dat ontslaat gemeenten er niet van om extra geld voor hun lokale omroep beschikbaar te blijven stellen. Bijvoorbeeld voor specifieke taken, om meer redactiecapaciteit aan te nemen, om samen te werken (binnen de regels van de Mediawet) aan beleidsvraagstukken van de gemeente of voor speciale projectsubsidies. Denk hierbij aan het verslaan van gemeenteraadsverkiezingen of culturele evenementen of optochten.
Ondanks de significant hoge bijdragen die Regio Noordkop van de gemeente ontvangt, staat ook hier de onafhankelijkheid van de omroep nooit ter discussie, vertelt directeur/hoofdredacteur Ronald Boutkan.
Meer weten?
Voor meer informatie kun je op verschillende plekken terecht. Zoals bij de omroepen die op deze pagina hun ervaringen deelden. Zij vertellen graag over de stappen zij hebben gezet.
De contactgevens van OOG zijn hier te vinden, en Regio Noordkop is met de contactgegevens op deze pagina bereikbaar.
Belangrijke voorbeelddocumenten vind je in het Kenniscentrum van de NLPO]. Je kunt ook telefonisch bij de NLPO terecht.
Contact
De NLPO is tijdens kantooruren telefonisch bereikbaar op nummer 035-8200383 en per mail via info@nlpo.nl.
