Maak jouw omroep toekomstbestendig!
Een lokale omroep kan niet zonder goed bestuur. Goed bestuur zorgt voor continuïteit en een geoliede bedrijfsvoering. Hoe zet je zo’n bestuur in de steigers? Waarmee moet je rekening houden en welke keuzes kun je maken? Lees er alles over op deze inspiratiepagina.
Waar sta ik?
Nadenken over de bestuurlijke structuur van de organisatie begint meestal vanzelf zodra een omroep meer is dan een club enthousiaste vrijwilligers. Steeds vaker gaat het binnen de omroep over zaken, waarover leidinggevenden en medewerkers verantwoordelijkheid dragen. Denk aan geldstromen via subsidies en advertenties, en aan het managen van de groep (betaalde) krachten.
Ook in het contact met bijvoorbeeld gemeenten ontstaat tijdens groei behoefte aan solide rugdekking in de vorm van een goed bestuur. Die geeft de omroep in- en extern een heldere positie en bewaakt de afspraken die worden gemaakt. Goed bestuur is ook nodig om de sterke kanten van een omroep maximaal te benutten en de verbeterpunten snel te tackelen.
Snel beginnen
Meestal is het verstandig om zo snel mogelijk met een duidelijke bestuursstructuur te beginnen. Toch zijn er tussen omroepen altijd verschillen. Niet iedere omroep groeit in hetzelfde tempo, soms hebben andere zaken voorrang.
Om goed te kunnen inschatten of de tijd rijp is om met jouw omroep serieuze stappen te zetten schreef de NLPO het handboek goed bestuur, een absolute must-have voor bestuurders van lokale omroepen. Je kunt hierin hoofdstuk voor hoofdstuk belangrijke zaken ‘afvinken’ en je omroep klaarmaken voor de toekomst.
“Wij hebben een bestuur op afstand. Dat wil zeggen dat onze bestuursleden zich vooral bezig houden met de financiële en juridische kant van de organisatie, zodat ik mij als hoofdredacteur kan focussen op de inhoud.”
De bestuursmodellen
Kleine lokale omroepen zonder betaalde krachten kunnen vaak goed uit de voeten met een standaard bestuursmodel. Daarbij komt het bestuur als het ‘bevoegde gezag’ bijvoorbeeld één keer per maand bijeen.
Om als omroep in aanmerking te komen voor de status ‘publieke lokale media-instelling’ moet zo’n traditioneel bestuursmodel aan bepaalde eisen voldoen. Welke dat zijn lees je in het modelstatuut lokale omroep bestuursmodel.
Zodra een omroepbestuur ook als werkgever optreedt nemen de verantwoordelijkheden en de complexiteit van het werk toe. Dan is een model met directeur-bestuurder met besluitvormingsbevoegdheid en een raad van toezicht en een logische keuze. Hoe zo’n structuur eruitziet lees je in het modelstatuut lokale omroep raad van toezicht.
BredaNu is een omroep die voor een traditioneel omroepbestuur kiest. Het bestuur bestaat uit vijf (vrijwillige) leden en is in deze vorm onmisbaar voor de omroep, vertelt hoofdredacteur Tijmen Moelker.
Studio040 opereert in Eindhoven en omgeving en koos in 2023 voor een bestuursmodel met een raad van toezicht. Directeur-bestuurder Mike Weerts legt uit waarom.
Bestuursleden
Waar haal je goede bestuurders vandaan? Soms vind je ze bij de omroep zelf, maar vaak ook daarbuiten. Let erop dat er kandidaten zijn met bestuurlijke ervaring, bijvoorbeeld opgedaan bij andere stichtingen en verenigingen. Ervaring in de politiek (denk aan oud-wethouders of burgemeesters) is voor een omroep ook waardevol.
Vergeet niet om ook jonge onervaren mensen te werven. Zo kweek je nieuw bestuurlijk talent. Voor bestuurders geldt in elk geval dat ze een brede maatschappelijke interesse moeten hebben en dat zij bereid zijn de belangen van de omroep te verdedigen. In het Kenniscentrum van de NLPO zijn modelfunctieprofielen te downloaden voor bestuursleden (voorzitter, secretaris en penningmeester) en Raad van Toezicht-leden. Ook staat hier een voorbeeld in voor een samenstelling van de Raad van Toezicht.
Studio 040 put voor de nieuwe raad van toezicht uit het oude bestuur en zoekt naar een mix van bestuurlijke kennis en relevante ervaring. Dat vertelt directeur-bestuurder Mike Weerts.
Wat kan je bestuurders bieden?
Bestuursleden krijgen in principe geen vergoeding. Als omroepbestuurder heb je wel invloed op het beleid en draag je bij aan een gezonde bedrijfsvoering en prettige en professionele werksfeer.
Om bestuurders voor langere tijd te binden is het belangrijk afspraken te maken. Maak duidelijk wat je van hen verwacht en met welke werkdruk zij rekening moeten houden. Voor sommigen geldt dat ze exact willen weten hoeveel tijd ze eraan kwijt zijn en wat van hen inhoudelijk wordt verwacht. Anderen vinden het juist leuk om het avontuur aan te gaan. Ga op zoek naar de voorkeuren. Die zijn bij iedere kandidaat anders.
Vaak valt het niet mee om goede kandidaten voor jouw bestuur te vinden. Dat is iets waar je altijd rekening mee moet houden. Goede bestuurders liggen niet voor het oprapen, zegt Tijmen Moelker van BredaNu.
Een vak apart
Het komt regelmatig voor dat omroepbestuurders zelf programma’s maken. Vaak omdat ze het besturen erbij zijn gaan doen toen er gezocht werd naar nieuwe bestuursleden. Begrijpelijk, maar absoluut niet aan te bevelen omdat de belangenverstrengeling in de hand kan werken. Besturen is ook een vak apart. Niet de programma’s, maar het belang van de omroep staat voor hen voorop. Dat klinkt logisch, maar soms moet je aan die rol wennen.
In de praktijk houden bestuurders zich veel minder met de inhoud bezig en meer met randvoorwaarden. Je bent op de achtergrond aan de slag en komt meestal pas in beeld als er iets mis gaat.
Besturen is vaak niet eenvoudig. Je moet geldstromen vakkundig managen, een tegelijkertijd een goed werkgever zijn. Dat vraagt van bestuurders tijd en deskundigheid.
Om bestuurders voor langere tijd te binden is het belangrijk afspraken te maken. Maak duidelijk wat je van hen verwacht en met welke werkdruk zij rekening moeten houden. Voor sommigen geldt dat ze exact willen weten hoeveel tijd ze eraan kwijt zijn en wat van hen inhoudelijk wordt verwacht. Anderen vinden het juist leuk om het avontuur aan te gaan. Ga op zoek naar de voorkeuren. Die zijn bij iedere kandidaat anders.
Taken bestuur
Zoals gezegd zorgt het omroepbestuur voor professionele samenhang en continuïteit van beleid. Het bestuur legt het omroepbeleid en alle plannen vast in een jaarplan en een meerjarenbeleidsplan. Na ieder jaar wordt verantwoording afgelegd in het jaarverslag. Je vindt voorbeeldmodellen van dergelijke documenten in het online kenniscentrum van de NLPO.
Een bestuur is ook verantwoordelijk voor hoe het eraan toegaat op de werkvloer; bij de vrijwilligers en de betaalde krachten. Hoe ga je om met vrijwilligers (zie ook inspiratiepagina vrijwilligers), hoe zien de arbeidscontracten met betaalde krachten eruit, en hoe handel je bijvoorbeeld bij incidenten rond ongewenst gedrag? Je vindt de antwoorden in het model vrijwilligersbeleid, de model arbeidscontracten en de inspiratiepagina over ongewenst gedrag.
Meer weten?
Voor meer informatie kun je op verschillende plekken terecht. Zoals bij BredaNu en Studio040 die op deze pagina hun ervaringen deelden. Zij vertellen graag over de stappen zij hebben gezet.
Belangrijke voorbeelddocumenten vind je in het Kenniscentrum van de NLPO. Je kunt ook telefonisch bij de NLPO terecht voor informatie over opleidingen rond dit onderwerp. De NLPO helpt omroepen die de slagkracht van hun organisatie willen verbeteren, o.a. met de training ‘goed bestuur’. Besturen kunnen hun interesse kenbaar maken voor deze training door zich aan te melden op deze pagina.
De ervaring
RTV Seaport in Velsen deed een beroep op de expertise van de NLPO. Voorzitter Theo Koster over het waarom en over wat de hulp opleverde:
“We gaan van een vrijwilligersomroep naar een semi-professionele lokale media-instelling. Het bestuur vindt dat een omroep met alleen vrijwilligers niet de stabiliteit en continuïteit biedt die voor een eigentijdse omroep noodzakelijk zijn. Ook worden aan onafhankelijke lokale journalistiek steeds hogere eisen gesteld. Nieuws moet dus de basis gaan worden. Dat is anders dan leuke programma’s maken. Gelijktijdig wil het bestuur voorsorteren op een streekomroep in de IJmond. Uitdagingen genoeg dus. Via de NLPO kregen wij steun bij het herschrijven van ons beleidsplan. We maakten met zijn hulp een lijst met organisatorische uitdagingen die wij nu gericht aanpakken. Denk aan taakomschrijving voor een hoofd- en eindredacteur, aan een redactiestatuut, aan kijk-, luister en leesonderzoek en aan een professioneel redactiesysteem. De input van de NLPO opende bij ons op een prettige manier de ogen. De professionalisering is versneld. We werken nu gericht aan onze roadmap om onze doelen te behalen.”
Contact
De NLPO is tijdens kantooruren telefonisch bereikbaar op nummer 035-8200383 en per mail via info@nlpo.nl.
